Zwiastuny zawału

Pacjenci cierpiący już na dusznicę bolesną powinni traktować symptomy tej choroby jako zwiastuny nadchodzącego zawału, w momencie gdy ataki staną się częstsze i intensywniejsze, a szczegól­nie wtedy, gdy występują w stanie spoczynku.

Oznaki grążącego zawału serca

Zawał spaść może na człowieka niczym grom z jasnego nieba. Występują przy tym z minuty na minutę silne bóle (typowe dla angina pectoris), tak że zarówno sam dotknięty zawałem jak i osoby z bezpośredniego otoczenia są w stanie rozpoznać zagrożenie.

Czynniki ryzyka niedobór ruchu

jakie znaczenie ma aktywność fizyczna dla zdrowia — szczególnie w zakresie układu serce—krążenie — udowodniły między innymi makroskalowe badania Morrisa i jego współpracowników.

Czynniki ryzyka stres

Pan H. został zaproszony na badania psychicznej reakcji na stres, gdyż jego lekarz był zdania, że ciśnienie pana H. wydatnie rośnie pod psychicznym obciążeniem. Ponieważ pan H. przebył zawał, lekarz uważał, że w ramach rehabilitacji warto przeprowadzić próbę stresową w warunkach zbliżonych do codzienności.

Nadciśnienie a prognoza długości życia

W rozdziale tym wskazano już wielokrotnie na to, że nadciśnienie — przynajmniej w połączeniu z innymi czynnikami ryzyka i innymi, wynikającymi z nich schorzeniami, jest w stanie wydatnie skrócić długość życia. Wprawdzie nadciśnienie jest schorzeniem praktycz­nie nieuleczalnym, trwającym do końca życia, jednak niektórzy lu­dzie mimo poważnego nadciśnienia osiągają mocno zaawanso­wany wiek.

Skala zjawiska

W krajach wysokorozwiniętych zachodniego kręgu kulturowego nadciśnienie jest najważniejszą chorobą cywilizacyjną. Mniej więcej co piąty dorosły, po przekroczeniu 40 roku życia cierpi na to schorzenie.

Subiektywne dolegliwości przy nadciśnieniu

Nadciśnienie nie wywołuje zwykle żadnych charakterystycznych objawów, które mogłyby wcześnie zwrócić uwagę. Jest to choroba skryta, bezsymptomowa: wielu ludzi mimo wysokiego nadciśnienia latami czuje się znakomicie, sprawnie i nie ma najmniejszych dolegliwości.